Uit het dagboek van een procesbegeleider - Op reis naar Japan: de krenten in de pap!


Het werk van een procesbegeleider is natuurlijk al de leukste baan van de wereld maar als je dan ook nog in de gelegenheid bent om in Japan een kijkje te nemen hoe ze het daar doen gelooft bijna niemand meer dat dit echt ‘werk’ is….

Elk jaar wordt de internationale conferentie Lesson Study gehouden , georganiseerd door de World Association Lesson Study (WALS). In november 2017 was Japan gastland, de bakermat van Lesson Study.

 

Omdat ik mij als procesbegeleider ook bezig houd met onderzoek (Student Voices on Lesson Study) kom ik een presentatie houden op de conferentie. De universiteit van Tokyo organiseerde voorafgaand aan de conferentie een zg Mini Immersion Programme, wat inhoudt dat je in een soort snelkookpan wordt ingewijd in de Japanse manier van Lesson Study. Akihiko Takahashi, werkzaam bij DePaul University in Chicago én bij de Gagukei University in Tokio was onze gastheer, bijgestaan door Ted Wanatabe die tijdens het hele bezoek simultaan vertaalde.

 

Behalve bijeenkomsten met theorie en het bekijken van de lesplannen zoals die in Japan worden ontworpen gingen we op pad naar twee scholen voor primair onderwijs en mochten de uitvoering van een Japanse Lesson Study bijwonen.  Beide lessen die we bezochten waren reken/wiskundelessen, in het programma van Takahashi ligt daar de nadruk op. Wat opviel was onder meer de voorbereiding van de les, echt tot in detail uitgeschreven en daardoor waren het kleine boekwerken. Het bord speelde in beide lessen die we bezochten een centrale rol, de leraar verzamelt daar de gedachtegang van de leerlingen. Het is erg Japans om de leerlingen zélf te laten nadenken over een probleem en vooral de mogelijke oplossingen. Er wordt geen instructie op de inhoud gegeven, leerlingen moeten zelf achter de formule komen. En het waren echt pittige vraagstukken, zeker voor primair onderwijs, bijvoorbeeld: hoe reken je hoeken uit bij een ongelijkmatige vierhoek?

 

In Nederland vinden we het al heel wat als we met zes leraren in de klas staan tijdens de onderzoeksles om te observeren. In Japan lachen ze daar waarschijnlijk om, daar staat het hele team van de school, een knowledgeable other, een regiodirecteur onderwijs en nog meer belangrijke mensen in de klas. Voeg daar een groep van 20 buitenlanders aan toe en je snapt niet dat de leerlingen gewoon doorwerken en net doen of het de normaalste zaak van de wereld is!

 

Wat mij erg is bijgebleven is de nabespreking van de les: in één van de twee scholen gingen de leraren van de school (een stuk of 20) in groepen aan de slag met een onderdeel van de les, gekoppeld aan de onderzoeksvraag die de school had bij deze Lesson Study. De conclusies die per groep werden getrokken werden daarna plenair gedeeld en aanbevelingen voor de les, maar ook voor het curriculum, werden gedaan.  En dan te bedenken dat er elke maand zo’n onderzoeksles op deze manier wordt uitgevoerd.

 

In Japan is Lesson Study heel gewoon en totaal geïntegreerd in de school. Geen los project of een éénmalige activiteit maar ‘Lesson Study is the air that we breathe’.

 

Door Madeleine Vreeburg


Geplaatst op 12 februari 2018